Ιδρύθηκε το 315 π.Χ. · συνεχής κατοίκηση
Από τον Κάσσανδρο στον Κύριλλο και τον Μεθόδιο — η πόλη που παράγει ιδέες εδώ και δυόμισι χιλιετίες.
Η Θεσσαλονίκη ιδρύθηκε περίπου το 315 π.Χ. από τον Κάσσανδρο, βασιλιά της Μακεδονίας, ο οποίος την ονόμασε προς τιμήν της συζύγου του — αδελφής του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Χτισμένη αμφιθεατρικά στις ακτές του Θερμαϊκού Κόλπου, έγινε το κύριο εμπορικό λιμάνι της Μακεδονίας και, υπό ρωμαϊκή κυριαρχία, πρωτεύουσα της Μακεδονίας και της Ηπείρου.
Κατά τη βυζαντινή περίοδο, η Θεσσαλονίκη υπήρξε το δεύτερο πνευματικό και καλλιτεχνικό κέντρο της αυτοκρατορίας, μετά την Κωνσταντινούπολη. Οι λόγιοι, οι θεολόγοι και οι νομικοί της διαμόρφωσαν την ανατολική χριστιανική σκέψη — ανάμεσά τους ο Ευστάθιος Θεσσαλονίκης, ομηρικός μελετητής, ο Κωνσταντίνος Αρμενόπουλος, συγγραφέας της νομικής συλλογής Εξάβιβλος, και ο Γρηγόριος Παλαμάς, θεολόγος και Αρχιεπίσκοπος της πόλης.
Δύο από τις σημαντικότερες μορφές στην ευρωπαϊκή γλωσσική ιστορία — οι ιεραπόστολοι αδελφοί Κύριλλος και Μεθόδιος — επινόησαν εδώ τον κυριλλικό αλφάβητο τον 9ο αιώνα, ένα αλφάβητο που χρησιμοποιείται ακόμη σήμερα σε μεγάλο μέρος του σλαβικού κόσμου.
Όταν η Θεσσαλονίκη κατακτήθηκε από την Οθωμανική Αυτοκρατορία το 1430, δύο από τους λογίους της — ο Θεόδωρος Γαζής και ο Ανδρόνικος Κάλλιστος — εντάχθηκαν στους Έλληνες ουμανιστές που μετέφεραν την ελληνική παιδεία στη χριστιανική Δύση.
Για την πνευματική διασπορά της πόλης
Η πόλη απελευθερώθηκε από την οθωμανική κυριαρχία στις 26 Οκτωβρίου 1912 — ανήμερα της εορτής του πολιούχου της, Αγίου Δημητρίου — και μέσα σε μία γενιά έγινε η έδρα του μεγαλύτερου πανεπιστημίου της Βόρειας Ελλάδας. Το ΑΠΘ ιδρύθηκε εδώ το 1925 ως σκόπιμη συνέχεια αυτής της πνευματικής παράδοσης 2.300 ετών: η σύγχρονη ακαδημαϊκή έκφραση μιας πόλης που παράγει λογίους για περισσότερο χρόνο από όσο υπάρχουν τα περισσότερα ευρωπαϊκά έθνη.
Σήμερα, η πόλη παραμένει ένα από τα σημαντικότερα πολιτιστικά και εμπορικά κέντρα της Μεσογείου — έδρα του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, του Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος, σημαντικών μουσείων (Αρχαιολογικό, Βυζαντινό, Λαογραφικό), του Κρατικού Θεάτρου, της Κρατικής Ορχήστρας και της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών. Το λιμάνι, η ελεύθερη ζώνη και η διεθνής έκθεση συνεχίζουν τον εμπορικό ρόλο που χαρακτηρίζει την πόλη από την εποχή του Κάσσανδρου.